Yutma güçlüğüne (disfaji) özelliklerde yaşlılarda olmak üzere tüm yaş gruplarında yaygın olarak rastlanır. Disfaji terimi yemeklerin ve sıvıların ağızdan mideye geçmesi sırasında zorluk hissini ifade eder. Bu duruma , çoğunlukla tehlikeli olmayan ve geçici bir çok faktör neden olabilir. Yutma güçlüğü nadiren tümör ve ya ilerleyici nörolojik hastalık gibi daha önemli patolojiye işaret eder. Kısa bir süre içerisinde yutma güçlüğü kendiliğinden iyileşmez ise bir KBB uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

            NASIL YUTARIZ ?

 İnsanlar katı yiyecekleri yemek ,sıvıları içmek ve vücudun ürettiği tükürük ve mukusu yutmak için günde yüzlerce kez yutma işlevini gerçekleştirirler.

       Yutma işlevinin dört fazı vardır :

·         Birinci faz yiyecek ve içeceklerin çiğnenerek yutmaya hazır hale getirildiği dönemdir.

·         Ağız fazı boyunca , dil yiyecek ve içecekleri ağzın arka bölümüne iterek yutma yanıtını başlatır.

·         Yutak fazında yiyecek ve içecekler hızlıca yutaktan yemek borusuna geçer

·         Son faz olan yemek borusu fazında yiyecek ve içecekler yemek borusundan mideye geçer

Birinci ve ikinci fazlar istemli kontrol altında oluşurken , üçüncü ve dördüncü fazlar kendiliğinden oluşur.

                YUTMA HASTALILARININ NEDENLERİ NELERDİR ?

Yutma işlevi sırasında ki herhangi bir kesinti yutma güçlüğüne neden olabilir. Yutma güçlüğü sağlıksız dişler, uygun olmayan takma dişler ve soğuk algınlığı gibi basit nedenlere bağlı olabilir. Yutma güçlüğünün en yaygın nedenlerinden biri mideden yemek borusuna geri kaçıştır. Bu durum mide asitinin yemek borusundan yutağa doğru yukarı hareketinin sonucu oluşur.

Diğer nedenler arasında felç, ileri nörolojik hastalık,trakeostomi tüpü varlığı, hareketsiz ses teli, ağız, gırtlak veya yemek borusu timörü ile baş boyun uygulanan cerrahi operasyonlar sayılabilir.

                YUTMA HASTALILARINI KİM DEĞERLENDİRİR VE TEST EDER ?

Yutma güçlüğü inatçı ise ve nedeni bilinmiyorsa KBB uzmanı, söz konusu hastanın hikayesini ele alarak muayenesini yapacaktır. Bu muayene, aynalar ve özel optik sistemle görüntüleme sağlayan endoskoplar kullanarak dilin arka bölümünün, boğaz ve larenksin incelenmesi yoluyla yapılır. Eğer gerekli ise yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağı incelenmesi,KBB uzmanı veya mide ve barsak hastalıkları uzmanı tarafından yapılır. Bunun sonucuna göre baryumlu yemek borusu geçiş filmi ile yutma mekanizması fonksiyonlarının değerlendirilmesi gerekebilir.

Eğer özel bir patolojiler söz konusu ise; üst mide-barsak sistemi veya videofloroskopi ile beraber radyologla temasa geçilebilir. Böylece yutmanın her dört fazında değerlendirilmesi yapılır. Değişik kıvamda yiyecek ve içecekler kullanarak ve hastaya değişik pozisyonlar vererek yutma yeteneğini değerlendirilebilir. Eğer yutma güçlüğü felç veya ilerleyici nörolojik hastalıklara bağlı ise nörolog tarafından değerlendirilmelidir.

                ŞİKAYETLER

Yutma güçlüğünün semptomları şunlardır :

·         Ağız da tükürük artışı

·         Yiyecek ve içeceklerin boğaza takılma hissi

·         Boğaz ve göğüste rahatsızlık hissi

·         Boğazda yabancı cisim veya parça hissi

·         Uzamış veya belirgin yutma güçlüğüne bağlı yetersiz beslenme ve kilo kaybı

·         Yutma sırasında kolayca geçmeyen yiyecek parçaları sıvı ve tükürüğe ve bunların akciğerlere aspire edilmesine bağlı olarak gelişen öksürük  ve boğulma hissi

MÜMKÜN OLAN TEDAVİLER

Neden belirlenememişse, yutma güçlüğü tıbbı tedavi ,yutma tedavisi veya cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilir.  Bu hastalıların birçoğu tıbbi tedavi ile tedavi edilebilir. Mide asiti salgısını engelleyen ilaçlar, kas gevşeticiler ve asit gidericiler var olan ilaçlardan birkaçıdır. Tedavi yutma hastalığının nedenine göre düzenlenir. Mideden yemek borusuna kaçış sıklıkla beslenme ve yaşama alışkanlıklarını değiştirerek tedavi edilebilir.

                Örneğin;

·         Hazmı kolay yiyeceklerden oluşan bir diyet ile sık aralıklarla ve az miktarda beslenmek

·         Alkol ve kafeinden uzak durmak

·         Kilo ve stresi azaltmak

·         Uyku vaktinden önceki üç saat boyunca yemek yemekten sakınmak

·         Geceleri yatağın başını yükseltmek

Eğer bunlar yardımcı olmazsa yemekler arasında ve uyku vaktinden önce asit giderici kullanmak rahatlama sağlayabilir. Birçok yutma hastalığı , yutma tedavisinden yarar görebilir. Yutma tedavisi kaslarının beraber çalışmasını ve yutma refleksinin oluşmasını sağlayan sinirleri uyaran özel egzersizler yaptırabilir. Hastalara ayrıca yutma işleminin başarılı şekilde yapılmasına yardımcı olarak vücut ve baş pozisyonları öğretebilir. Yutma güçlüğü olan hastalardan bazıları yetersiz beslenme problemi ile karşı karşıyadır. Mesleki terapist beslenme teknikleri hakkında hasta ve ailesine yardımcı olabilir. Bu teknikler hastayı olabildiğince bağımsız kılar. Diyetisyen veya beslenme uzmanı hasta için gerekli olan yiyecek ve içecek miktarını ve ek besinlerin gerekli olup olmadığını belirler. Cerrahi tedavi belirli bazı problemlerin tedavisinde kullanılır. Darlı veya yapışıklık varlığında söz konusu alanın genişletilmesi gerekli olabilir. Kasların ileri derecede kasılması halinde ilgili kasların genişletilmesi hatta serbestleştirilmesi gerekli olabilir. Bu yöntem kas kesilmesi olarak adlandırılır ve kulak burun boğaz uzmanı tarafından gerçekleştirilir. Yutma güçlüğünün birçok sebebi vardır. Eğer inatçı bir yutma güçlüğünüz varsa bir KBB uzmanına gitmeniz gerekmektedir.